Skoči do sadržaja

Efuzivni magmatizam

14/10/2010

Kada magma dosegne površinu Zemlje, onda postaje lava.

Tek kada dosegne površinu lava se hladi, konsolidira (kristalizira) i formiraju se vulkanske stijene. Vulkanske stijene se često nazivaju i vulkaniti ili ekstruzivne stijene (zbog toga što se izlivaju po površini Zemlje). Lava kada dospije na površinu kristalizira vrlo brzo zato što je temperatura na površini znatno niža od one koja vlada u dubini Zemlje.

Pročitaj više…

Intruzivni magmatizam (plutonizam)

14/10/2010

Sve stijene konsolidirane procesima intruzivnog magmatizma (u Zemljinoj unutrašnjosti) nazivaju se plutoni. Po svom obliku i odnosima sa okolnim stijenama, postoji nekoliko osnovnih tipova intruzivnih magmatskih tijela, odnosno plutona.

Pročitaj više…

Vulkani

14/10/2010

Kao posljedica kretanje magme iz dubine Zemlje ka njenoj površini nastaju vulkani.

Po definiciji, vulkan predstavlja mjesto ili otvor na Zemljinoj površini iz koga se izliva ili izbacuje vulkanski materijal.

Prije nego što budu predstavljeni dijelovi vulkanskog aparata, kao i načini na koji se izbacuje vulkanski materijal, prodstavio bih osnove magmatizma kao procesa, kao i osnovne karakteristie magme. Ove karakteristike su bitne jer određuju vrstu vulkana, odnosno tip vulkanizma. Pročitaj više…

Potresi kao prirodni hazard

21/09/2009
tags: ,

Svake godine desi se nekoliko hiljada potresa. Većina od njih su vrlo slabi, odnosno njihova detekcija je moguća samo sofisticiranim tehničkim instrumentima. Samo nekoliko desetina njih (na godišnjoj razini) su dovoljno jaki da budu primjećeni od strane čovjeka. Svakako, neki od njih mogu izazvati ogromne materijalne štete i gubitke ljudskih života. Neki od potresa mogu biti katastrofalni. Kao jedan primjer biće naveden potres koji se desio u Kini (Shaanxi) 1556. godine kada je oko 830,000 (!) ljudi izgubilo svoje živote.

Pročitaj više…

Određivanje epicentra – triangulacija

21/09/2009

Proučavanjem potresa se bavi znanost, odnosno znanstvena disciplina koja se naziva seizmologija (grč: „seismos“-potres, „logos“-znanost). Jedan od osnovnih zadaća seizmologije je odredjivanje intenziteta (odnosno magnitude) i pozicije potresa, za što koristi odredjen instrumentarij i metodologiju.
Pročitaj više…

Mjerenje potresa

01/09/2009

Osim lociranja epicentra jednog potresa vrlo je bitno kvantificairati i jačinu istog. Jedan potres, odnosno njegova snaga se može odrediti ili preko magnitude ili preko intenziteta potresa. Kao što je čitatelju vjerovatno već poznato, najkorišćenija ljestvica (na našim prostorima) magnitude zemljotresa je Rihterova ljestvica, a intenziteta zemljotresa je Merkalijeva ljestvica .
Pročitaj više…

Seizmički valovi

31/08/2009

Većina energije oslobođene tokom potresa se prenosi na okolne čestice stijenske mase putem „vibracionih“ valova. Ovi valovi, koji uzrokuju prenošenje energije sa jednog dela stijene na drugu, pobuđuju čestice stijene (koje su predhodno bile u stanju mirovanja) na vibracije u okviru svoje kristalne rešetke. Ovi „vibracioni“ valovi nazivaju se seizmički valovi. Seizmički valovi predstavljaju elastične anomalije jedne stijene, čijim prestankom aktivnosti dolazi do vraćanja stijene svom prvobitnom statusu (obliku i volumenu).

Pročitaj više…

Potresi

31/08/2009

Potres predstavlja kretanje dijelova Zemljine kore kao rezultat oslobađanja elastične energije. Tokom potresa (sinonimi: zemljotres ili trusni pokreti) dolazi do kretanja, podrhtavanja ili pucanja Zemljine kore, odnosno oslobađanja seizmičke energije koja će se prenositi od izvora putem seizmičkih valova.

Pročitaj više…

Tektonika ploča: tipovi granica

03/07/2009

Kao što smo vidjeli u prethodnom članku, litosferske ploče se kreću po astenosferi. Prilikom tog kretanja ploče interagiraju jedna sa drugom, odnosno one se sudaraju, smiču jedna pored druge ili međusobno udaljavaju. Vrsta njihove  interakcije definira tip granice između dvije ploče, odnosno tip njihove margine.

Pročitaj više…

Tektonika ploča: osnovno i uzročnik kretanja ploča

02/07/2009

Znanstveni metod podrazumjeva „put” koji svaka observacija (predpostavka), tj hipoteza mora proći prije nego postane teorija. Ključnu ulogu na tom „putu” predstavlja znanstveni eksperiment, odnosno prikupljanje dokaza. 60.-te godine prošlog stoljeća bile su godine prikupljanja podataka za dokazivanje svih Wegenerovih pretpostavki. U prethodnom članku vidjeli smo da je presudno bilo otkriće paleomagnetizma. Tako je znanstveno ustanovljena Teorija tektonike ploča! Ovdje će biti prezentirani neki od osnovnih postulata ove teorije.

Pročitaj više…